كمانچه

 

کمانچه

 

کمانچه که امروزه در بعضی از نواحی ایران متداول است از خانواده سازهای

 زهی - آرشه ای است. با آرشه نواخته می شود.

 

این ساز در مناطقی مانند شمال خراسان ،گلستان (مناطق ترکمن نشین و کتول) ، شرق مازندران، دامغان ،طالقان

گیلان ،آذربایجان شرقی و غربی،کرمانشاهان ، لرستان، چهارمحال و بختیاری و فارس متداول است.

 

 

ویژگی های ظاهری و ساختاری کمانچه

 

 

 

 

 

کمانچه های متداول در نواحی مختلف ایران در مجموع ویژگی های ساختاری نسبتا مشترکی دارند و تفاوتشان صرف نظر

از اندازه یا جنس و مواد به کار رفته در ساختمان آنها، بیشتر مربوط به ساختمان و شکل کاسه طنینی است:

 

  1. کاسه های پشت باز: کمانچه های لرستان، کرمانشاهان، چهارمحال و بختیاری، منطقه کتول استان گلستان و دامغان کاسه طنینی پشت باز دارند. صدای این نوع مکانچه ها شفاف تر و شدیدتر و تا حدودی تیز تر و نافذ تر هستند.
  2. کاسه های پشت بسته: کمانچه های پشت بسته در شمال خراسان و منطقه ترکمن نشین استان گلستان ، شرق مازندران و گیلان و آذربایجان شرقی و غربی و فارس متداول هستند.

صدای این نوع کمانچه ها در مقایسه با کمانچه های پشت باز گرفته تر و نرم تر و تو دماغی تر است.

 

 

 

انواع کاسه طنینی در کمانچه:

 

پشت کاسه گنبدی شکل

پشت کاسه کروی

پشت کاسه تخت

 

تمام کمانچه های متداول در ایران دسته ای گرد دارند. روی دهانه کاسه طنینی آن ها پوست کشیده شده است.

 

تکنیک های اجرایی دست راست:

لگاتو ،استاکاتو، دتاشه ، ترمولو، آلتالونه، آلاپونتا،سپاراتو، استفاده از طول های مختلف و استفاده از سر یا نوک آرشه به صورت کوتاه

 

تکنیک های اجرایی دست چپ:

انگشت گذاری روی هر سه یا چهار سیم با تاکید بر استفاده بیشتر از سیم های اول و دوم ، پیتزیکاتوی دست چپ، گلیساندو به صورت لغزش میان دو صدا ، تریل

 

شیوه نواختن کمانچه

 

 

نوازنده در حالت نشسته پایه کمانچه را روی زمین یا صندلی و یا روی زانو می گذارد و به وسیله آرشه آن را می نوازد.ساز در موقع اجرا کمی حول محور خود می چرخد

و همین عمل تماس آرشه با سیم ها را آسان تر می کند. نوازنده کمانچه را به طور قایم در دست می گیرد و انگشتان همان دست را روی دسته بر روی سیم ها می لغزاند

و آرشه را با دست راست بر روی سیم ها می کشد.

 

 

 

 

 

 

نوازندگان شاخص کمانچه

 

کیهان کلهر

اردشیر کامکار

داوود گنجه ای

علی اکبر شکارچی

فرح علیپور

مجتبی میرزاده و...

 

 

آموزشگاه موسیقی سارین