عود

 

 

عود

بربط در زبان عربی عود نامیده می شود.

عود از خانواده سازهای زهی مضرابی است.

برای ساخت عود از چوب ، زه یا نایلون و استخوان استفاده می شود.

 

 

اجزا تشکیل دهنده عود (بربط)

کاسه طنینی و صفحه رویی عود

کاسه طنینی عود مانند گلابی است که از طول به دو قسمت مساوی تقسیم و از ترک های چوبی متعدد به هم پیوسته تشکیل شده است.

 

 

ترک ها از یک سو در پایین کاسه و از طرف دیگر نزدیک دسته به هم می رسند.

صفحه رویی بربط از جنس چوب است که برای صدادهی بیشتر از چوب کاج استفاده می شود.

 

دودایره کوچک و یک دایره بزرگ مشبک از جنس استخوان برای خروج صدا از کاسه بر روی صفحه تعبیه شده است و  خرک عود در قسمت پایین صفحه قرار دارد.

 

 

بر روی صفحه به فاصله کمی از خرک در محل برخورد مضراب با وترها صفحه کوچکی از جنس چوب یا استخوان برای جلوگیری از برخورد مضراب با صفحه رو چسبانده می شود.

 

پل

در پنج نقطه از صفحه به طرف داخل کاسه پل هایی افقی متصل به صفحه وجود دارند که از تغییر شکل یافتن صفحه جلوگیری می کنند.

 

خرک و سیم گیر عود

خرک عود قطعه چوبی حدود 10 سانتی متر است که در قسمت پایین کاسه قرار می گیرد و روی آن شیارهایی کم عمق برای عبور وترها ایجاد شده است.

 

دسته و سرپنجه عود

عود دارای دسته کوتاه چوبی است.طول آن به طور تقریبی یک سوم طول کاسه است.

عود امروزی فاقد دستان بندی است.

 

 

گوشیهای عود

سرپنجه عود یا جعبه گوشی ها محفظه ای تو خالی است که در ابتدای طول دسته قرار دارد و کمی متمایل به عقب است.سرپنجه محل قرارگیری گوشی هاست و در هر طرف آن پنج گوشی قرار دارد.

شیطانک عود

قطعه چوب باریک و کم ارتفاع به عرض دسته و ارتفاع حدود یک میلی متر بین دسته و سرپنجه که سیم ها(وترها) از درون شیارهای کم عمق آن عبور می کنند.

 

برخی از کتب آموزشی عود در ایران:

شیوه بربط نوازی  منصور نریمان

بیست و دو قطعه برای عود  محمدرضا ابراهیمی

نوازندگان سرشناس عود در ایران:

منصور نریمان ،نصرالله زرین پنجه ،اکبر محسنی، عبدالوهاب شهیدی، محمود رحمانی،

حسین بهروزی نیا، ارسلان کامکار، رضا خوانساریان، جمال جهانشاد، شهرام میر جلالی، ...